ભારતે ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાનમાં પરિવર્તન કરવાના પાકિસ્તાનના પ્રયાસોને મક્કમતાથી ફગાવી દીધા એ અંગે સમીક્ષા
પહેલી નવેમ્બર 2020 ના રોજ પાકિસ્તાને બાલ્ટિસ્તાનને પ્રાંતીય દરજ્જો આપવાનો નિર્ણય લીધો હતો. અત્યાર સુધી આ વિસ્તાર ઉત્તરીય વિસ્તાર તરીકે જાણીતો હતો. પાકિસ્તાને ગેરકાયદેસર રીતે અને બળજબરીપૂર્વક કબજો મેળવેલા કાશ્મીરનો આ એક ભાગ છે. ભારતે પાકિસ્તાને સંબંધિત વિસ્તારમાં ગેરકાયદેસર રીતે કબજો કર્યો હોવાનું જણાવીને આ બાબતનો વિરોધ કર્યો હતો.
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અનુરાગ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે, પાકિસ્તાન હસ્તકના ભારતના પ્રદેશમાં કોઈપણ પ્રકારના ફેરફારનો ભારત વિરોધ કરે છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ વિસ્તારમાં દરજ્જાના ફેરફાર કરવાનો પાકિસ્તાનને અધિકાર નથી અને આ ક્ષેત્રમાં તેના દ્વારા કરાયેલા માનવ અધિકાર ભંગના કિસ્સાઓને છૂપાવવા માટે પાકિસ્તાને આ પગલું લીધું છે. પ્રવક્તાએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે જમ્મુ કાશ્મીર, લદ્દાખ અને કહેવાતા ગીલગીટ – બાલ્ટિસ્તાન આ બધો જ પ્રદેશ ભારતનું અભિભાજ્ય અંગ છે.
ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાન આ જમ્મુ અને કાશ્મીરનો ઊંચાઈવાળો વિસ્તાર છે અને પાકિસ્તાન અને ચીનને જોડતો તે એક માત્ર પ્રદેશ છે. ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાન ધારાસભાની ચૂંટણી 15મી નવેમ્બરે યોજાવાની છે તે પહેલાં પાકિસ્તાનના પ્રધાનમંત્રી ઇનરાન ખાને ગત પહેલી નવેમ્બરે આ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી.
આ અગાઉ ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાન ધારાસભાની ચૂંટણી 2015 માં યોજાઈ હતી. જોકે આ વિસ્તારને પાકિસ્તાનના સંઘીય રાજકીય માળખામાં કોઈ સ્થાન મળતું નથી. આથી જ ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાનને પાકિસ્તાનનો પ્રાંત તરીકે જાહેર કરતાં પહેલાં પાકિસ્તાનના બંધારણમાં ફેરફાર કરવો જરૂરી છે.
ગીલગીટ બાસ્ટિસ્તાનની ચૂંટણી અગાઉ 18મી ઓગસ્ટે યોજાવાની હતી. કોવિડના લીધે ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં લઈ આ ચૂંટણી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વના ગીલગીટ બાલ્ટિસ્તાનની લોક વસતી 12 લાખની છે.
ચીન અને પાકિસ્તાનના આર્થિક કોરિડોરની 65 અબજ ડોલરની યોજનામાં આ પ્રદેશ કેન્દ્રમાં છે. ચીને આ પ્રદેશમાં માળખાકીય સુવિધા માટે મોટું રોકાણ કર્યું છે. ચીન આ પ્રદેશમાં તેના પ્રમુખ જીનપિંગનો મહત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ રોડ પ્રોજેક્ટ આગળ ધપાવવા માંગે છે. આ પ્રોજેક્ટમાં પાકિસ્તાનના ગ્વાદર બંદરને ચીનના શીનજીયાંગ પ્રાંત સાથે સીધું જોડાણ આપવામાં આવશે.
ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાનને પાકિસ્તાનનો પ્રાંત તરીકે ગણાવીને પાકિસ્તાન ચીનના રોકાણને સુરક્ષિત બનાવવા માંગે છે. પાકિસ્તાનની સેનાના સમર્થનથી ઇમરાન ખાનનો તેહરીક – એ – ઇન્સાફ પક્ષ ગીલગીટ બાલ્ટિસ્તાનની ચૂંટણીમાં વિજય મેળવવા ઇચ્છે છે. ભારતે શરૂઆતથી જ આ પ્રદેશ ભારતનો હોવાનો દાવો મક્કમતાથી કર્યો છે. પાકિસ્તાનમાં અને પાકિસ્તાન હસ્તક કાશ્મીરમાં ઘણા લોકોએ ગીલગીટ બાલ્ટિસ્તાન વિસ્તારમાં ચીનનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે તે અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અનુરાગ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે, પાકિસ્તાન હસ્તકના ભારતના પ્રદેશમાં કોઈપણ પ્રકારના ફેરફારનો ભારત વિરોધ કરે છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ વિસ્તારમાં દરજ્જાના ફેરફાર કરવાનો પાકિસ્તાનને અધિકાર નથી અને આ ક્ષેત્રમાં તેના દ્વારા કરાયેલા માનવ અધિકાર ભંગના કિસ્સાઓને છૂપાવવા માટે પાકિસ્તાને આ પગલું લીધું છે. પ્રવક્તાએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે જમ્મુ કાશ્મીર, લદ્દાખ અને કહેવાતા ગીલગીટ – બાલ્ટિસ્તાન આ બધો જ પ્રદેશ ભારતનું અભિભાજ્ય અંગ છે.
ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાન આ જમ્મુ અને કાશ્મીરનો ઊંચાઈવાળો વિસ્તાર છે અને પાકિસ્તાન અને ચીનને જોડતો તે એક માત્ર પ્રદેશ છે. ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાન ધારાસભાની ચૂંટણી 15મી નવેમ્બરે યોજાવાની છે તે પહેલાં પાકિસ્તાનના પ્રધાનમંત્રી ઇનરાન ખાને ગત પહેલી નવેમ્બરે આ વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી.
આ અગાઉ ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાન ધારાસભાની ચૂંટણી 2015 માં યોજાઈ હતી. જોકે આ વિસ્તારને પાકિસ્તાનના સંઘીય રાજકીય માળખામાં કોઈ સ્થાન મળતું નથી. આથી જ ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાનને પાકિસ્તાનનો પ્રાંત તરીકે જાહેર કરતાં પહેલાં પાકિસ્તાનના બંધારણમાં ફેરફાર કરવો જરૂરી છે.
ગીલગીટ બાસ્ટિસ્તાનની ચૂંટણી અગાઉ 18મી ઓગસ્ટે યોજાવાની હતી. કોવિડના લીધે ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં લઈ આ ચૂંટણી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વના ગીલગીટ બાલ્ટિસ્તાનની લોક વસતી 12 લાખની છે.
ચીન અને પાકિસ્તાનના આર્થિક કોરિડોરની 65 અબજ ડોલરની યોજનામાં આ પ્રદેશ કેન્દ્રમાં છે. ચીને આ પ્રદેશમાં માળખાકીય સુવિધા માટે મોટું રોકાણ કર્યું છે. ચીન આ પ્રદેશમાં તેના પ્રમુખ જીનપિંગનો મહત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ રોડ પ્રોજેક્ટ આગળ ધપાવવા માંગે છે. આ પ્રોજેક્ટમાં પાકિસ્તાનના ગ્વાદર બંદરને ચીનના શીનજીયાંગ પ્રાંત સાથે સીધું જોડાણ આપવામાં આવશે.
ગીલગીટ અને બાલ્ટિસ્તાનને પાકિસ્તાનનો પ્રાંત તરીકે ગણાવીને પાકિસ્તાન ચીનના રોકાણને સુરક્ષિત બનાવવા માંગે છે. પાકિસ્તાનની સેનાના સમર્થનથી ઇમરાન ખાનનો તેહરીક – એ – ઇન્સાફ પક્ષ ગીલગીટ બાલ્ટિસ્તાનની ચૂંટણીમાં વિજય મેળવવા ઇચ્છે છે. ભારતે શરૂઆતથી જ આ પ્રદેશ ભારતનો હોવાનો દાવો મક્કમતાથી કર્યો છે. પાકિસ્તાનમાં અને પાકિસ્તાન હસ્તક કાશ્મીરમાં ઘણા લોકોએ ગીલગીટ બાલ્ટિસ્તાન વિસ્તારમાં ચીનનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે તે અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
Comments
Post a Comment